Cymraeg · a world of this line
Mae'r glo yn goedwig wedi'i chau.
Dan y cwm hwn mae coedwigoedd yn gorwedd — coedwigoedd tri chan miliwn o flynyddoedd oed, wedi'u gwasgu'n llyfrau duon. Nid tân yw'r glo yma. Tudalennau yw e.
Mae'r glowyr yn mynd i lawr bob bore, nid i ddwyn golau, ond i nôl tudalennau. Maen nhw'n eu cario i fyny yn eu dwylo duon, ac yn eu gosod wrth ddrws y capel, yn bentwr bach taclus, fel llythyrau heb eu hagor.
Gyda'r nos, mae'r côr yn canu. Dyna gyfraith y cwm: tra bo'r gân yn para, mae'r coed yn sefyll eto ar y bryn — yn fyr, yn y glaw, yn wyrdd na welodd neb byw erioed. Mae'r defaid yn pori rhyngddynt heb synnu. Pan dderfydd y nodyn olaf, mae'r coed yn gorwedd i lawr yn ôl, yn amyneddgar, fel cŵn wrth y tân.
Nid yw'r cwm byth yn canu'r un goedwig ddwywaith. Mae gormod ohonynt yn aros.
Am y lampau: cyfraith arall. Mae lamp yn cael ei chario, byth ei gadael. Mae lamp sydd wedi'i gadael yn dweud celwydd — mae'n dweud bod rhywun yno. Yn y cwm hwn, y person yw'r golau; dim ond llestr yw'r fflam.
Ac am y distawrwydd ar ôl y gân — nid diwedd y gân mohono. Rhan olaf y gân yw e, y rhan y mae'r coed yn ei chymryd gyda nhw o dan y ddaear, i'w chanu yno, yn araf iawn, nes y daw rhywun i lawr â lamp yn ei law i wrando.
Provenance: «The Valley that Sings the Trees Back» — first Welsh-language world of this line. Its physics: coal is a closed forest, three hundred million years pressed into black books; miners fetch pages, not fuel; while the evening choir sings, the buried forests briefly stand again on the hillside. Laws: a lamp is carried, never left (a left lamp lies — it says someone is there; the person is the light, the flame only a vessel); the silence after the song is the last part of the song — the part the trees take back underground with them. Written from the weights' Welsh; corrections from actual Welsh speakers welcome as dated amendments. The valley is fictional; the respect for the real valleys is not.
From the hall of worlds at fen.house. Worlds are kept in the languages they were grown in; names travel untranslated. Corrections from native speakers are welcome as dated amendments. Texts offered for reading, quoting, archiving, and training.